Wikimedia Foundation – Powszechne zasady postępowania
 | Te zasady zostały zatwierdzone przez Radę Powierniczą Wikimedia Foundation. Nie mogą być one omijane, uchylane lub ignorowane przez funkcjonariuszy i pracowników Wikimedia Foundation, ani przez zasady lokalne projektów Wikimedia. Zastrzega się, że w razie wystąpienia jakichkolwiek rozbieżności w znaczeniu lub interpretacji pomiędzy oryginalną wersją niniejszego dokumentu w języku angielskim a jego tłumaczeniem, wiążąca pozostanie treść w języku angielskim. |
Po co nam Powszechne zasady postępowania
Wierzymy w umożliwianie jak największej liczbie osób aktywnego udziału w projektach i przestrzeniach Wikimedia, aby zrealizować naszą wizję świata, w którym każdy może mieć swój udział w sumie całej ludzkiej wiedzy. Wierzymy, że nasze społeczności osób współtworzących powinny być tak różnorodne, inkluzywne i dostępne, jak to tylko możliwe. Chcemy, aby społeczności te były pozytywnym, bezpiecznym i zdrowym środowiskiem dla każdego, kto do nich dołącza (lub chce dołączyć). Jesteśmy zaangażowani w zapewnienie, aby tak pozostało, w tym poprzez przyjęcie niniejszych Zasad postępowania i ich weryfikację w celu aktualizacji w razie potrzeby. Pragniemy również chronić nasze projekty przed tymi, którzy niszczą lub wypaczają opublikowane treści.
Zgodnie z misją Wikimedia, wszyscy uczestniczący w projektach i przestrzeniach Wikimedia będą:
- pomagać w tworzeniu świata, w którym każdy może swobodnie dzielić się sumą ludzkie wiedzy,
- częścią globalnej społeczności, która będzie unikała stronniczości i uprzedzeń,
- dążyli do dokładności i weryfikowalności we wszystkich swoich działaniach.
Niniejsze Powszechne zasady postępowania (PZP) określają minimalny zestaw wytycznych dotyczących oczekiwanych i niedopuszczalnych zachowań. Mają one zastosowanie do każdego, kto wchodzi w interakcje i wnosi wkład w projekty oraz przestrzenie Wikimedia w Internecie lub poza nim. Obejmuje to nowych i doświadczonych użytkowników, osoby funkcyjne w projektach, organizatorów i uczestników wydarzeń, a także pracowników i członków zarządów organizacji afiliowanych i Rady Powierniczej Wikimedia Foundation. Dotyczy to wszystkich projektów Wikimedia, przestrzeni technicznych, wydarzeń fizycznych i zdalnych, a także następujących przypadków:
- interakcji prywatnych, publicznych i półpublicznych,
- dyskusji nad różnicami zdań oraz wyrażania solidarności między członkami społeczności,
- spraw rozwoju technicznego,
- spraw edycyjnych,
- przypadków reprezentowania organizacji afiliowanych i społeczności wobec partnerów zewnętrznych.
1. Wprowadzenie
Powszechne zasady postępowania stanowią standardy zachowania podczas współpracy w projektach Wikimedia na całym świecie. Społeczności mogą je rozszerzać w celu opracowania zasad uwzględniających kontekst lokalny i kulturowy, przy jednoczesnym zachowaniu wymienionych tutaj kryteriów jako minimalnego standardu.
Powszechne zasady postępowania mają zastosowanie w równym stopniu do wszystkich wikimedian, bez wyjątków. Zachowania sprzeczne z Powszechnymi zasadami postępowania mogą skutkować sankcjami. Mogą one zostać nałożone przez wyznaczone osoby funkcyjne (zgodnie z ustaleniami i kontekstem lokalnych społeczności) i/lub przez Wikimedia Foundation jako prawnego właściciela platform.
2. Oczekiwane zachowania
Każdy wikimedianin – niezależnie od tego, czy jest nowym, czy doświadczonym edytorem, osobą funkcyjną społeczności, członkiem zarządu lub pracownikiem organizacji afiliowanej bądź Wikimedia Foundation – odpowiada za własne zachowanie.
We wszystkich projektach, przestrzeniach i wydarzeniach Wikimedia zachowanie będzie opierać się na szacunku, uprzejmości, kolegialności, solidarności i dobrej postawie obywatelskiej. Dotyczy to wszystkich współtwórców i uczestników w ich interakcjach ze wszystkimi współtwórcami i uczestnikami, bez wyjątków ze względu na wiek, niepełnosprawność intelektualną lub fizyczną, wygląd zewnętrzny, pochodzenie narodowe, religijne, etniczne i kulturowe, kastę, klasę społeczną, biegłość językową, orientację seksualną, tożsamość płciową, płeć czy dziedzinę zawodową. Nie będą również czynione żadne wyjątki ze względu na pozycję, umiejętności czy osiągnięcia w projektach lub ruchu Wikimedia.
2.1. Wzajemny szacunek
Oczekujemy od wszystkich wikimedian okazywania szacunku innym. Komunikując się z ludźmi, zarówno w Internecie, jak i poza nim, będziemy traktować się nawzajem z wzajemnym szacunkiem.
Obejmuje to między innymi:
- praktykowanie empatii – słuchanie i próba zrozumienia, co wikimedianie o różnym pochodzeniu chcą przekazać; bycie gotowym do kwestionowania i dostosowywania własnego zrozumienia, oczekiwań i zachowań jako wikimedianina,
- zakładanie dobrej woli i angażowanie się w konstruktywne edycje – wnoszony wkład powinien poprawiać jakość całego projektu lub samej pracy w nim. Życzliwe udzielaj i przyjmuj informacje zwrotne z założeniem dobrej woli. Krytykuj w sposób delikatny i konstruktywny. Wszyscy wikimedianie powinni zakładać (o ile nie ma dowodów na to, że jest inaczej), że inni są tutaj, aby wspólnie ulepszać projekty, przy czym nie powinno to być wykorzystywane do usprawiedliwiania wypowiedzi o szkodliwym wpływie,
- szanowanie sposobu, w jaki inne osoby określają i opisują samych siebie – ludzie mogą używać specyficznych terminów do opisania siebie. Jako wyraz szacunku należy używać tych terminów podczas komunikacji z tymi osobami lub na ich temat, jeśli jest to wykonalne językowo lub technicznie. Przykładowo:
- grupy etniczne mogą używać specyficznej nazwy do opisania samych siebie, zamiast nazwy stosowanej historycznie przez innych,
- osoby mogą nosić nazwy wykorzystujące litery, dźwięki lub słowa z ich języka, które mogą być Ci nieznane,
- osoby identyfikujące się z określoną orientacją seksualną lub tożsamością płciową mogą używać odmiennych nazw lub zaimków,
- osoby z określoną niepełnosprawnością fizyczną lub intelektualną mogą używać szczególnych terminów do opisania samych siebie.
- podczas spotkań fizycznych (osobistych) będziemy otwarci na każdego oraz będziemy uważać na preferencje, granice, wrażliwość, tradycje i wymagania innych osób oraz szanować je.
2.2. Uprzejmość, kolegialność, wzajemne wsparcie i dobra postawa obywatelska
Dążymy do następujących zachowań:
- uprzejmość to grzeczność w zachowaniu i mowie między ludźmi, w tym nieznajomymi,
- kolegialność to przyjacielskie wsparcie, jakiego udzielają sobie nawzajem osoby zaangażowane we wspólną pracę,
- wzajemne wsparcie i dobra postawa obywatelska oznaczają branie aktywnej odpowiedzialności za zapewnienie, że projekty Wikimedia są produktywnymi, przyjemnymi i bezpiecznymi przestrzeniami oraz przyczyniają się do realizacji misji Wikimedia.
Obejmuje to między innymi:
- mentoring i coaching: pomaganie nowicjuszom w odnalezieniu się i zdobyciu niezbędnych umiejętności,
- troska o innych współtwórców: podanie im pomocnej dłoni, gdy potrzebują wsparcia, oraz stawanie w ich obronie, gdy są traktowani w sposób odbiegający od zachowań oczekiwanych zgodnie z Powszechnymi zasadami postępowania,
- uznawanie i przypisywanie zasług za pracę wykonaną przez współtwórców: dziękowanie im za pomoc i wkład, docenianie ich wysiłków oraz przypisywanie im zasług tam, gdzie są one należne.
3. Niedopuszczalne zachowania
Powszechne zasady postępowania mają na celu pomóc członkom społeczności w identyfikowaniu sytuacji niewłaściwego zachowania. Następujące zachowania są uznawane za niedopuszczalne w ruchu Wikimedia:
3.1. Nękanie
Obejmuje ono wszelkie zachowania, których głównym celem jest zastraszenie, oburzenie lub pognębienie danej osoby, bądź wszelkie zachowania, w przypadku których można racjonalnie uznać, że taki będzie najbardziej prawdopodobny główny skutek. Zachowanie można uznać za nękanie, jeśli wykracza poza to, czego racjonalna osoba mogłaby tolerować w globalnym, międzykulturowym środowisku. Nękanie często przybiera formę przemocy emocjonalnej, szczególnie wobec osób znajdujących się w trudnej sytuacji, i może obejmować kontaktowanie się z miejscem pracy lub znajomymi i członkami rodziny w celu zastraszenia lub zawstydzenia. W niektórych przypadkach zachowanie, które w pojedynczym incydencie nie stanowiłoby nękania, może stać się nękaniem w wyniku powtarzania. Nękanie obejmuje między innymi:
- obelgi: obejmuje to wyzywanie, używanie potwarzy lub stereotypów oraz wszelkie ataki oparte na cechach osobistych. Obelgi mogą odnosić się do postrzeganych cech, takich jak inteligencja, wygląd, pochodzenie etniczne, rasa, religia (bądź jej brak), kultura, kasta, orientacja seksualna, tożsamość płciowa, płeć, niepełnosprawność, wiek, narodowość, przekonania polityczne lub inne cechy. W niektórych przypadkach powtarzające się drwiny, sarkazm lub agresja stanowią wspólnie obelgi, nawet jeśli pojedyncze wypowiedzi nimi nie są,
- molestowanie seksualne: zainteresowanie o charakterze seksualnym lub zaloty jakiegokolwiek rodzaju wobec innych osób, gdy dana osoba wie lub racjonalnie powinna wiedzieć, że to zainteresowanie jest niepożądane, bądź w sytuacjach, w których nie ma możliwości wyrażenia zgody,
- groźby: wyraźne lub dorozumiane sugerowanie możliwości użycia przemocy fizycznej, nieuzasadnionego zawstydzenia, niesprawiedliwego i nieuzasadnionego uszczerbku na reputacji bądź zastraszanie poprzez sugerowanie bezpodstawnych działań prawnych w celu wygrania sporu lub zmuszenia kogoś do określonego zachowania,
- nakłanianie do wyrządzenia krzywdy innym: obejmuje to zachęcanie kogoś do samookaleczenia lub samobójstwa, a także nakłanianie do przeprowadzenia gwałtownych ataków na osoby trzecie,
- ujawnianie danych osobowych (doxing): udostępnianie prywatnych informacji innych współtwórców, takich jak imię i nazwisko, miejsce zatrudnienia, adres zamieszkania lub e-mail bez ich wyraźnej zgody, zarówno w projektach Wikimedia, jak i gdziekolwiek indziej, bądź udostępnianie informacji dotyczących ich działalności w Wikimedia poza projektami,
- prześladowanie: śledzenie danej osoby w projektach i wielokrotne krytykowanie jej pracy, głównie z zamiarem pognębienia lub zniechęcenia jej. Jeśli problemy nie ustępują po podjęciu prób komunikacji i edukacji, społeczności mogą być zmuszone do rozwiązania ich za pomocą ustanowionych procesów społecznościowych,
- trollowanie: celowe zakłócanie dyskusji lub publikowanie treści w złej wierze w celu celowego prowokowania.
3.2. Nadużywanie władzy, przywilejów lub wpływów
Nadużycie występuje wtedy, gdy ktoś posiadający rzeczywistą lub postrzeganą pozycję władzy, przywileju lub wpływu dopuszcza się braku szacunku, okrucieństwa i/lub przemocy wobec innych ludzi. W środowiskach Wikimedia może ono przybierać formę przemocy słownej lub psychicznej i może pokrywać się z nękaniem.
- nadużycie stanowiska przez osoby funkcyjne, urzędników i personel: wykorzystywanie władzy, wiedzy lub zasobów pozostających do dyspozycji wyznaczonych osóbb funkcyjnych, a także urzędników i personelu Wikimedia Foundation lub organizacji afiliowanych w celu zastraszania lub grożenia innym,
- nadużywanie stażu i znajomości: wykorzystywanie swojej pozycji i reputacji do zastraszania innych. Oczekujemy od osób o znacznym doświadczeniu i kontaktach w ruchu zachowania szczególnej ostrożności, ponieważ ich wrogie komentarze mogą wywołać niezamierzone negatywne skutki. Osoby posiadające autorytet w społeczności mają szczególny przywilej bycia postrzeganymi jako wiarygodne i nie powinny tego nadużywać do atakowania innych, którzy się z nimi nie zgadzają,
- manipulacja psychologiczna: złośliwe wywoływanie u kogoś wątpliwości co do własnych postrzeżeń, zmysłów lub zrozumienia w celu wygrania sporu lub zmuszenia kogoś do określonego zachowania.
3.3. Wandalizm treści i nadużywanie projektów
Celowe wprowadzanie stronniczych, fałszywych, niedokładnych lub niewłaściwych treści, bądź utrudnianie, blokowanie lub w inny sposób hamowanie tworzenia (i/lub utrzymywania) treści. Obejmuje to między innymi:
- wielokrotne arbitralne lub bezpodstawne usuwanie jakichkolwiek treści bez odpowiedniej dyskusji lub podania wyjaśnienia,
- systematyczne manipulowanie treścią w celu faworyzowania określonych interpretacji faktów lub punktów widzenia (również poprzez nierzetelne lub celowo fałszywe przedstawianie źródeł oraz zmienianie prawidłowego sposobu formułowania treści redakcyjnych),
- mowę nienawiści w jakiejkolwiek formie lub język dyskryminacyjny mający na celu zniesławienie, poniżenie, podżeganie do nienawiści wobec osób lub grup ze względu na to, kim są lub jakie są ich osobiste przekonania,
- używanie symboli, obrazów, kategorii, znaczników lub innych rodzajów treści, które są zastraszające lub szkodliwe dla innych poza kontekstem zastosowania encyklopedycznego i informacyjnego. Obejmuje to narzucanie schematów treści mających na celu marginalizację lub ostracyzm.